Vị thế mới của du lịch trong cấu trúc phát triển quốc gia

Vị thế mới của du lịch trong cấu trúc phát triển quốc gia

Sau đại dịch COVID-19, du lịch thế giới đã phục hồi gần như hoàn toàn với những chuyển biến đáng chú ý về mô hình tăng trưởng. Trọng tâm cạnh tranh không còn nằm ở số lượng khách mà chuyển sang chất lượng trải nghiệm, hàm lượng công nghệ, giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Du lịch đang được nhiều quốc gia xem là một trong những công cụ chiến lược để tái cấu trúc nền kinh tế trong kỷ nguyên số và kinh tế xanh và Việt Nam cũng không nằm ngoài xu thế đó.

Từ ngành dịch vụ đến hệ điều phối phát triển quốc gia

Theo Tổ chức Du lịch Liên hợp quốc (UN Tourism), chương trình chuyển đổi du lịch theo 3 trọng tâm gồm xanh hóa, số hóa và khả năng chống chịu đang được thúc đẩy mạnh mẽ trên toàn cầu. Điểm quan trọng là trọng tâm cạnh tranh đã thay đổi, các quốc gia không còn chạy đua đơn thuần về số lượng khách, mà chuyển sang cạnh tranh bằng chất lượng trải nghiệm, mức chi tiêu, thời gian lưu trú, khả năng ứng dụng công nghệ, bảo vệ môi trường và phát huy bản sắc văn hóa quốc gia.

Xu thế này đặc biệt phù hợp với khát vọng phát triển của Việt Nam trong “kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”. Kỷ nguyên mới đặt ra những yêu cầu tăng trưởng mới, hình thành mô hình phát triển mới. Nếu tăng trưởng hai con số là yêu cầu kinh tế, thì du lịch chính là một trong những lĩnh vực có khả năng huy động đồng thời nhiều nguồn lực nhất, từ hạ tầng, công nghệ, văn hóa, thương mại, logistics đến kinh tế biển và sức mạnh mềm quốc gia…

Trên cơ sở đó, việc tái định vị Du lịch Việt Nam từ một ngành dịch vụ tiêu dùng sang một “hệ điều phối phát triển quốc gia”, có khả năng kết nối và lan tỏa tới nhiều ngành, nhiều lĩnh vực… không chỉ là câu chuyện của ngành Du lịch mà là vấn đề của mô hình tăng trưởng mới.

Những năm gần đây, Du lịch Việt Nam đã có bước chuyển mình thực sự ấn tượng. Năm 2025, Việt Nam đón trên 21 triệu lượt khách quốc tế, mức cao nhất trong lịch sử, vượt xa giai đoạn trước đại dịch và thuộc nhóm phục hồi nhanh nhất thế giới. Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, thách thức đặt ra không phải là làm sao đón thêm nhiều khách hơn, mà là làm thế nào để tạo ra nhiều giá trị hơn từ mỗi du khách. Một quốc gia hướng tới thu nhập cao vào năm 2045 không thể dựa mãi vào khai thác tài nguyên tự nhiên và cạnh tranh bằng chi phí thấp. Điều Việt Nam cần là một bước chuyển căn bản từ “du lịch số lượng” sang “du lịch giá trị cao”; từ “điểm đến tham quan” sang “điểm đến trải nghiệm, sáng tạo và kết nối toàn cầu”. Trong mô hình đó, du lịch không còn là ngành kinh tế đơn lẻ mà trở thành một “hệ điều phối phát triển”, liên kết chặt chẽ với hàng không, logistics, thương mại điện tử, công nghiệp văn hóa, kinh tế đêm, kinh tế biển và phát triển đô thị.

Ba động lực mới cho Du lịch Việt Nam

Du lịch thông minh: Cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi căn bản ngành du lịch thế giới. AI ngày càng được sử dụng để dự báo nhu cầu, tối ưu hóa dòng khách, cá nhân hóa trải nghiệm và hỗ trợ quản trị điểm đến theo thời gian thực.

Việt Nam có cơ hội đi tắt bằng việc xây dựng Nền tảng dữ liệu Du lịch Quốc gia kết nối lưu trú, vận tải, thanh toán số, thương mại điện tử và các nền tảng du lịch trực tuyến. Đây không chỉ là công cụ quản trị hiện đại mà còn là hạ tầng chiến lược của nền kinh tế dữ liệu.

Công nghiệp văn hóa và kinh tế trải nghiệm: Lợi thế cạnh tranh bền vững nhất của Việt Nam không nằm ở cảnh quan thiên nhiên đơn thuần mà nằm ở chiều sâu văn hóa. Với 54 dân tộc anh em, hàng chục nghìn di tích lịch sử, kho tàng di sản phong phú cùng nền ẩm thực được thế giới đánh giá cao, Việt Nam sở hữu nguồn tài nguyên gần như vô tận cho phát triển du lịch sáng tạo.

Trong thời đại số, mỗi di sản không chỉ là nơi tham quan mà có thể trở thành một câu chuyện thú vị, hấp dẫn du khách, một trải nghiệm, một sản phẩm văn hóa số có giá trị toàn cầu. Từ trình diễn nghệ thuật, bảo tàng số, thực tế ảo, di sản vũ trụ ảo đến kinh tế đêm, tất cả đều mở ra không gian tăng trưởng mới.

Du lịch xanh và kinh tế biển: Cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 đang thúc đẩy sự chuyển dịch từ du lịch bền vững sang du lịch tái tạo. Với hơn 3.260 km bờ biển, Việt Nam có điều kiện để hình thành các trung tâm du lịch biển xanh hàng đầu khu vực. Những mô hình kinh tế tuần hoàn, đô thị sinh thái, giao thông xanh và giảm rác thải nhựa không chỉ là yêu cầu môi trường mà còn là điều kiện để thu hút dòng khách chất lượng cao trong tương lai.

Đồng thời, phát triển du lịch biển đảo còn góp phần tăng cường hiện diện kinh tế - xã hội, củng cố chủ quyền quốc gia và nâng cao vị thế địa chiến lược của Việt Nam trong khu vực.

Hiện thực hóa mục tiêu trở thành điểm đến toàn diện

Các nghị quyết mới của Bộ Chính trị và Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã tạo ra định hướng mới, yêu cầu phát triển du lịch gắn chặt với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đối số, kinh tế tư nhân, hội nhập quốc tế, phát triển văn hóa và chăm sóc sức khỏe Nhân dân. Mục tiêu phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới vì vậy không thể chỉ tiếp cận theo tư duy phát triển đơn thuần, mà du lịch phải được đặt ở vị trí trung tâm trong tổng thể phát triển một hệ sinh thái kinh tế dịch vụ - văn hóa - sáng tạo - số - xanh - hội nhập, có khả năng lan tỏa sâu rộng, đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng nhanh và bền vững của đất nước.

Trong thế kỷ XXI, sức mạnh của một quốc gia không chỉ được đo bằng quy mô GDP, mà còn bằng khả năng thu hút thế giới đến với mình. Và du lịch chính là “mặt tiền quốc gia” phản chiếu rõ nhất vị thế, năng lực cạnh tranh và khát vọng phát triển của Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Tầm nhìn đến năm 2045 không chỉ là đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, mà xa hơn là xây dựng Việt Nam trở thành một “quốc gia điểm đến toàn diện” - nơi hội tụ du lịch, đầu tư, sáng tạo, học tập, chăm sóc sức khỏe và kinh tế số. Khi thể chế, công nghệ, dữ liệu, văn hóa và con người được tích hợp thành một hệ sinh thái phát triển thống nhất, du lịch hoàn toàn có thể trở thành một trong những động lực chiến lược quan trọng đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số, nâng cao sức mạnh mềm quốc gia và đưa Việt Nam vững bước tiến vào hàng ngũ các quốc gia phát triển, hùng cường và thịnh vượng trong thế kỷ XXI.