"Tiến sĩ cua" Nguyễn Việt Bắc
Anh Nguyễn Việt Bắc hiện đang là giảng viên Trường Cao đẳng Cộng đồng Cà Mau (36 tuổi, quê ở Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau) có niềm đam mê với nghề nông, do đó hơn chục năm về trước anh đã quyết định theo học đại học ngành thủy sản. "Con cua chính là loài tôi sẽ nuôi để khởi nghiệp sau khi ra trường", anh Bắc chia sẻ.
Sau khi bắt tay vào nuôi cua, được một thời gian ngắn thì đầm cua bị chết rất nhiều. Anh Bắc nghĩ, cần phải học tập và nghiên cứu thêm những kiến thức chuyên sâu để nuôi cua nên quyết định học lên cao hơn.
Khi đó, anh Bắc đã học lên thạc sĩ rồi tiến sĩ với đề tài nuôi vỗ béo cua biển bằng hệ thống tuần hoàn nước như xử lý nước đầu vào bằng đèn UV (khử trùng nước), xử lý nước nuôi cua bằng vi sinh, xử lý nước thải ra ngoài bằng hệ thống thực vật. Có bằng tiến sĩ rồi anh Bắc lại tiếp tục gắn bó với cua. Mấy năm liền, anh đã "ăn ngủ cùng với cua" và từ đó anh đã được bạn bè, người thân đặt cho biệt danh "tiến sĩ cua".
Sau khi nắm bắt được những kiến thức chuyên sâu cơ bản, tiến sĩ Bắc đã cùng với nhóm bạn của mình chung tay làm dự án "Nuôi thâm canh cua cốm, cua lột, cua gạch, cua thịt và các sản phẩm giá trị gia tăng từ cua biển, kết hợp với du lịch trải nghiệm khu vực nuôi cua".
Anh Bắc chia sẻ, anh được biết trong những năm gần đây có một số mô hình nuôi nhằm gia tăng giá trị cua biển sau khi thu hoạch. Song có không ít mô hình kiểu này gặp phải trở ngại vì cua bị chết nhiều, cua dễ mất phụ bộ, gạch phát triển kém, tốn nhiều thời gian và chi phí chăm sóc...
Để khắc phục được những trở ngại này, nhóm của tiến sĩ Bắc đã nghiên cứu các phương pháp để thâm canh cua cốm, cua lột, cua gạch và cua thịt với hình thức nuôi cua tập trung ứng dụng thêm công nghệ vào quá trình chăn nuôi.
"Chúng tôi áp dụng mô hình nuôi vỗ cua béo cua biển với 3 giai đoạn từ quá trình làm sạch nơi nuôi cua, vỗ béo tích cực và nâng cao chất lượng của thịt cua. Trong quá trình nuôi thì cua được cho ăn các loài nhuyễn thể, giáp xác, cá tạp và thực vật (nấm bào ngư xám hoặc mầm lúa) để nuôi ra loại cua có giá trị dinh dưỡng ổn định", tiến sĩ Bắc chia sẻ về quá trình nuôi cua của nhóm mình.
Cũng theo lời chia sẻ của tiến sĩ Bắc, một trong những thuận lợi khi anh làm dự án này chính là đã liên kết được với các hộ dân trong vùng nên chủ động được nguồn cung cua nguyên liệu.
Đa dạng thêm nhiều sản phẩm từ cua
Sau một thời gian hoạt động, dự án "Cua biển Việt" của nhóm tiến sĩ Bắc đã cho hàng loạt các sản phẩm từ cua như cua cốm (cua 2 da), cua gạch soi đèn, cua lột, cua thịt, giò chả cua biển, chả cua biển, thịt cua biển lột sẵn, thịt cua chà bông...
Nói về loại cua gạch, tiến sĩ Bắc cho biết hiện nay trên thị trường dòng sản phẩm này đang được đánh giá chủ yếu bằng cảm quan như nhìn vạch yếm, kiểm tra gạch từ mặt sau, do đó chất lượng gạch giữa các con cua sẽ không đồng kiểu, có con đầy gạch, có con thì thiếu gạch.
Trong khi đó, nuôi cua gạch theo quy trình kiểm soát thì trước lúc thu hoạch cua sẻ được soi đèn đánh giá trước, đảm bảo khai thác cua đúng thời điểm 100% mai cua được lấp đầy bởi gạch cua.
Ngoài ra, trong quá trình nuôi và thu hoạch cua, những con cua không đạt tiêu chuẩn như gãy càng, gãy chân bò, cua bị mất sức... nếu bán ra thị trường thì sẽ có giá trị rất thấp. Do đó, loại cua này sẽ được tận dụng gỡ lấy thịt để làm chả, làm chà bông cua hoặc một số sản phẩm từ cua khác.
"Xu hướng của người tiêu dùng là muốn sử dụng những sản phẩm cua biển có chất lượng tốt nhất như cua phải đầy gạch, đầy thịt, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm với mức giá hợp lý...", anh Bắc chia sẻ lý do mình làm dự án cua cũng như khẳng định hướng đến nhu cầu này của người tiêu dùng để nâng tầm giá trị, thương hiệu cho cua Cà Mau.
Sau khi dự án được triển khai, chỉ trong vòng 6 tháng đầu năm 2023, nhóm của tiến sĩ Bắc đã bán gần 1 tấn cua trị giá hơn nửa tỷ đồng ra thị trường. Nhóm dự án cũng kỳ vọng, trong những năm tới đây sẽ xây dựng được nông trại nuôi cua với quy mô hàng chục ngàn con cua các loại, sản lượng thu về hàng chục tấn, thu nhập hàng tỷ đồng mỗi năm.
Chia sẻ về những ấp ủ của mình, anh sĩ Bắc nói: "Trong năm 2026, tôi tính đến việc hướng dẫn cho những hộ dân có nhu cầu công nghệ nuôi cua. Sau đó sẽ tiến hành bao tiêu cho sản phẩm của họ và cung ứng cho thị trường".
Tại cuộc thi khởi nghiệp tỉnh Cà Mau 2023 được tổ chức vào 25-26/10 vừa qua, dự án "Nuôi thâm canh cua cốm, cua lột, cua gạch, cua thịt và các sản phẩm giá trị gia tăng từ cua biển, kết hợp du lịch trải nghiệm" của nhóm tiến sĩ Nguyễn Việt Bắc đã vinh dự đạt được giải nhì.
