Theo lời một người dân trong xã thì bưởi đỏ Đông Cao có từ cách đây khoảng 100 năm, được một người dân đem giống về trồng. Khi đó, bưởi đỏ Đông Cao đã có giá trị khoảng một đấu gạo vì sự độc lạ về màu sắc và chất lượng.
Chung tay bảo tồn giống bưởi quý
Bất kỳ ai được chứng kiến vườn ổi của bà con HTX đều phải bất ngờ vì giống bưởi lạ này đã được trồng một cách bài bản và cực kỳ cẩn thận.
Anh Lương Văn Đông, thành viên HTX Bưởi đỏ Đông Cao chia sẻ, từ rất lâu trước đây, bưởi đỏ đã được trồng ở Đông Cao và trở thành giống cây trồng đặc sản của địa phương. Về năng suất và chất lượng của giống bưởi này thì từ lâu đã được người trồng và người tiêu dùng đánh giá cao. Hiện tại, HTX Bưởi đỏ Đông Cao có hơn 30 thành viên, cùng trồng gần 5.000 cây bưởi, hộ trồng ít khoảng vài chục cây, hộ trồng nhiều thì lên đến hàng trăm cây.
Giống bưởi đỏ Đông Cao có vỏ màu đó rất lạ mắt, khi còn non vẫn có màu xanh, khi già thì dần chuyển sang màu vàng, đến khi chín mới chuyển sang màu đỏ. Giống bưởi này có vỏ mỏng, căng mịn trông cực kỳ đẹp mặt. Không chỉ bên ngoài mà bên trong tép bưởi cũng có màu hồng đào, múi nào cũng mọng nước, vị của bưởi thơm dịu và không bị đắng.
"Những cây bưởi của HTX đều được trồng theo mô hình VietGAP do đó múi bưởi mọng nước, ép bưởi không bị nát và có vị ngọt tự nhiên, do đó giá bán cũng cao hơn so với những giống trồng đại trà", anh Đông chia sẻ.
Bưởi đổ Đông Cao được chia làm 2 dòng và thu hoạch theo thời kỳ khác nhau. Thu hoạch vào tháng 8, 9, 10 là giống bưởi có vị chua nhẹ, thu hoặc từ tháng 10 đến Tết thì có vị ngọt dịu và mọng nước hơn. Giống bưởi đỏ nơi đây không chỉ có màu sắc đẹp mà còn có hương thơm dễ chịu. Nhờ có vẻ ngoài cùng hương vị đặc biệt mà giống bưởi đỏ Đông Cao có giá trị cao hơn so với nhiều giống bưởi khác.
Hiện tại, có 5 gốc bưởi trên 100 tuổi đang được HTX bảo tồn, dưới các cây đều được đánh dấu mã vạch giúp truy xuất nguồn gốc, được cho phép cấy, lai tạo giống.
Anh Đông cũng chia sẻ thêm, đối với HTX Bưởi đỏ Đông Cao, giống bưởi đỏ đặc biệt này không chỉ giúp bà con phát triển kinh tế mà còn là một bộ phận trong đa dạng sinh học. Chính vì thế, việc HTX bảo tồn những giống bưởi này cũng góp phần giữ gìn được nguồn gen phong phú, giúp bảo vệ được những đặc tính quý báu của giống bưởi này.
Đối với người dân nơi đây, giống bưởi đỏ này không chỉ là sản phẩm của nông nghiệp mà còn là biểu tượng văn hóa, gắn liền với nhiều lễ hội và phong tục truyền thống của người dân địa phương. HTX cũng muốn tiếp tục bảo vệ và phát huy giá trị văn hóa truyền thống đó thông qua việc giữ gìn và phát triển giống bưởi này này một rộng rãi hơn.
Trong quá trình bảo tồn giống bưởi này, HTX cũng liên kết, hợp tác với nhiều viện nghiên cứu nông nghiệp và nhiều chuyên gia để tiến hành nghiên cứu và nhân giống bưởi đỏ.
"Với mục đích bảo tồn và phát triển giống bưởi đỏ quý thì HTX Bưởi đỏ Đông Cao không chỉ gìn giữ một phần di sản văn hóa và sinh học quý giá mà đồng thời còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nông nghiệp Việt Nam. Những nỗ lực và thành công mà HTX Bưởi đỏ Đông Cao đạt được chính là minh chứng rõ ràng cho việc kết hợp giữa hiện đại và truyền thống, bảo tồn và phát triển trong nông nghiệp tại địa phương", một lãnh đạo địa phương nói.
Giống bưởi đặc biệt mang lại giá trị kinh tế cao
Trước đây, hầu hết mọi gia đình ở đây để trồng giống bưởi này, tuy nhiên, từ khi bưởi Diễn được giá thì nhiều người lại chặt bỏ và trồng bưởi Diễn. Nguyên nhân này đã khiến cho số lượng cây bưởi đỏ suy giảm nhanh chóng.
Đến năm 2014, khi Sở NN&PTNT Hà Nội biết đến giống bưởi đỏ quý hiếm này vẫn được địa phương lưu giữ thì đã tiến hành gắn mã số và tuyển chọn những cây đầu dòng. Trong quá trình đó thì HTX Bưởi đỏ Đông Cao đã chung tay nhân giống bưởi rộng rãi cho bà con địa phương.
HTX Bưởi đỏ Đông Cao đã tiến hành mở rộng diện tích trồng bưởi đồng thời lắp đặt hệ thống tưới nước tự động cho vườn trồng bưởi. Trong quá trình trồng và chăm sóc bưởi thì bà con không phu thuốc hay sử dụng bất kỳ loại thuốc trừ sâu hóa học có hại nào có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của người tiêu dùng. Nhờ đó, bưởi đỏ của HTX đã được hệ thống cửa hàng chuyên hoa quả sạch, siêu thị ở Hà Nội và nhiều tỉnh/thành lân cận đến thu mua với giá cao.
Anh Đông chia sẻ, giống bưởi đỏ của quê anh có khả năng sinh trưởng và phát triển tốt nên chỉ cần 3-4 năm là có thể cho ra quả. Ngoài ra, giống bưởi đỏ này cũng có khả năng chống chọi được sâu bệnh, côn trùng cao.
Nhờ chất lượng bưởi vượt trội mà bà con không cần cất công đi bán, thay vào đó, thương lái sẽ mang xe tái tới thu mua tận vườn. Bưởi đỏ Đông Cao thu hoạch trong khoảng từ tháng 8 đến Tết âm lịch, trung bình cho ra 250-300 quả mỗi cây, nặng từ 1,2-1,5kg/quả. Để phát triển kinh tế thì HTX còn trồng thêm 3ha rau an toàn để phục vụ cho nhu cầu của người dân địa phương.
Tết vừa qua, HTX đã bán ra thị trường hàng chục nghìn quả bưởi với mẫu mã đa dạng, doanh thu đạt gần tỷ đồng, giúp các thành viên trong HTX tăng thu nhập.
Giờ đây, giống bưởi đỏ Đông Cao đã được nhân giống trên nhiều tỉnh/tháng như Yên Bái, Lạng Sơn, Phú Thọ...
Các sản phẩm của HTX Bưởi đỏ Đông Cao đã được công nhận là sản phẩm OCOP 4 sao. Toàn bộ bưởi đỏ của HTX đều được dán tem truy xuất nguồn gốc. Khi mua hàng, khách có thể sử dụng điện thoại để quét mã, tra rõ nguồn gốc, xuất xứ cũng như quy trình trồng/chăm sóc bưởi đỏ Đông Cao.
Tiếp tục phát huy thế mạnh của mình
Tuy có nhiều thành công nhưng HTX Bưởi đỏ Đông Cao vẫn phải đối mặt với nhiều vấn đế trong đó có biến đổi khí hậu ảnh hưởng tới thời tiết, sâu bệnh ngày một phát triển và sự cạnh tranh với bưởi của vùng khác, hoặc thị trường bưởi đỏ dần bão hòa...
HTX Bưởi đỏ Đông Cao muốn phát huy thế mạnh của nông sản vùng do đó đã triển khai nhiều chiến lược quan trọng. HTX đã đầu tư máy móc, áp dụng khoa học kỹ thuật hiện đại vào thu hoạch bưởi để đảm bảo được chất lượng về vệ sinh an toàn, thực phẩm, cải tiến kỹ thuật trồng trọt, chăm sóc cây bưởi.
Đồng thời, trong quá trình trồng và chăm sóc bưởi thì HTX còn chú trọng đến vấn đề bảo vệ môi trường, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, sử dụng phân bón không thân thiện với môi trường. Ngoài ra, HTX cũng đầu tư vào các dự án phát triển bền vững nhằm đảm bảo lợi ích giữa môi trường và kinh tế.
Ngoài ra, HTX cũng thường xuyên tổ chức các khóa học, hội thảo để nâng cao kiến thức và kỹ năng cho các thành viên trong HTX. Thông qua đó, giúp cho họ có thêm nhiều kỹ thuật trồng trọt mới và có thể áp dụng được vào thực tiễn.
Ông Lương Văn Phương, Giám đốc HTX cho biết, mục tiêu của họ chính là phát triển vùng trồng bưởi đỏ tập trung, diện tích ước tính khoảng 100ha.
"Xác định bưởi đỏ chính là cây đặc sản của địa phương, chính quyền và địa phương quan tâm đầu tư vào việc canh tác. Trong thời gian tới. HTX sẽ tiếp tục phối hợp với ban ngành địa phương mở lớp giúp các thành viên kỹ thuật chăm sóc bưởi, nên bảo quản sau thu hoạch như thế nào để có thể phát triển vùng sản xuất hàng hóa bưởi đỏ Đông Cao. Ngoài ra, HTX cũng đang tiến hành xây dựng đề án chế biến bưởi đỏ thành tinh dầu bưởi, nước ép bưởi, mứt vỏ bưởi, tinh dầu hoa bưởi.... mong ước xa hơn chính là bưởi đỏ quê hương sẽ được xuất khẩu ra nước ngoài"
Theo VnBusiness
