"Xuất ngoại" bằng xe máy sang Lào học cách trồng cam
Kể về hành trình khởi nghiệp khi đã ngoài 40, ông Lai cho biết, thời điểm năm 2013 có nhiều người thân ở Lào về quê ăn Tết đã mang cam để biếu mọi người. Lúc đó ông được ăn thử và thấy ngon nên hỏi cặn kẽ về giống cam này.
"Khi được người anh giới thiệu ở bản Piêng Liềng, cụm Sóc Tong, huyện Viêng Xay bên Lào, có nhiều người đã trở thành đại gia nhờ trồng cam. Nghe thấy trồng cam có tiền, tôi thấy hứng thú và muốn sang Lào để học hỏi cách làm giàu", ông Lai kể về cơ duyên khởi nghiệp trồng cam của mình.
Vào tháng 2/2013 ông Lai đã làm giấy tờ để sang nước bạn Lào để học người ta cách trồng cam. Dù quãng đường từ bản Suối Tút sang bản Piêng Liềng (Lào) dài hơn 40km, phải vượt qua đường mòn gồ ghề khó đi, nhưng ông Lai vẫn quyết định đi sang đó bằng xe máy. Sau nửa ngày vật lộn, trèo suốt, vượt rừng thì ông Lai cũng đến được nơi để mình học cách làm giàu.
Đúng như lời giới thiệu của người anh trước đó, ở cụm Sóc Tong có những quả đồi được phủ bởi vựa cam Lào. Thời điểm đó, người dân nơi đây đã có của ăn, của để, con cái được đến trường đi học đầy đủ, có nhà còn có 3 chiếc xe máy.
Ông Lai chia sẻ, người Lào cũng tốt bụng chẳng kém gì người Việt mình, khi họ biết ông là người Việt Nam sang tận đó để học cách trồng cam thì ai cũng niềm nở, có nhà còn cho ông ở nhờ. Sau đó, ngày ngày ông Lai theo chân bà con trồng cam người Lào lên đồi để cùng chăm sóc cam mà không hề lấy công.
"Tôi nói với bà con người dân nơi đây rằng "Cho tôi được ăn cơm, uống nước, ở nhờ. Mong bà con dạy tôi cách trồng cam. Tôi sẽ ở lại đồi cam để trồng, chăm sóc cam giúp mà không lấy tiền công". Sau một thời gian ở Piêng Liềng tôi đã nhận ra, chất đất và khí hậu của nơi này giống với Suốt Tút quê tôi nên đã mua thử của người dân 100 cây cam về trồng", ông Lai kể về hành trình đưa cam Lào về bản.
100 cây cam đưa về trồng không bị chết, ông Lai lại tiếp tục sang Lào để học hỏi người dân nước bạn kỹ thuật trồng và chăm sóc cam. Trong năm 2013, ông Lai đã sang Lào 4 lần, mang về tổng 400 cây cam và trồng trên khu đồi rộng 1ha của gia đình.
Chờ đợi gần 10 năm mới được hái trái ngọt
Trước khi bắt đầu trồng cam, ông Lai đã được người dân Lào cho biết phải trồng từ 8-10 năm thì cam mới cho quả, thế nhưng thời gian dài như vậy khiến cho ông nóng lòng bởi ở Mường Lát chưa có người nào mạo hiểm như ông cả. Lúc đó, ông sợ bao công sức và tiền bạc của mình sẽ đổ sông đổ bể, về nhà thì vợ càu nhàu, ra ngoài thì bị bà con trong bản chê cười.
Vừa lo lắng chăm sóc vườn cam của mình, ông Lai vừa đau đáu đợi ngày cam đơm hoa, kết trái. Đến năm 2022, khi vườn cam bước sang tuổi thứ 9 thì đã có 30% số cây trong vườn bắt đầu trổ hoa.
Nhớ lại lần đầu được tận hưởng trái ngọt do chính tay mình trồng ra, ông Lai chia sẻ: "Lúc đó thấy cam có nhiều hoa, đậu quả tốt lòng tôi rộn ràng lắm. Chờ khi cam chín, tôi đã cắt xuống, quả cam nhỏ hơn nắm tay nhưng vỏ lại mỏng, có nhiều nước, lúc ăn thử có vị ngọt thanh. Tôi đã đi khắp bản rồi gọi điện thoại cho cán bộ xã để chia sẻ niềm vui này".
Ông Lai cho biết, trong năm 2023 có khoảng 50% cam trong vườn đã có quả. Giống cam Lào này được nhiều người tiêu dùng ưa thích, cam chín đến đâu thì có thương lái đợi sẵn để thu mua. Nhất là vào khoảng tháng 10 - tháng 12 Âm lịch, khi cam vào chính vụ thì có nhiều thương lái từ ngoài Hà Nội đã tìm về tận vườn, chọn những quả cam nám với giá 30 nghìn đồng/kg.
Theo ông Lai, cam là loài cây trồng khó tính và rất dễ bị sâu bệnh. Đất trồng cam phải đảm bảo độ tơi xốp, có độ ẩm phù hợp. Hàng tuần ông đều phải tưới nước cho cây, mỗi năm để tăng dinh dưỡng cho đất ông phải ủ phân chuồng hoai mục và bón cho cây 2 lần. Để phòng ngừa sâu bệnh cho cây cam trong vườn ông thực hiện biện pháp rắc vôi bột quanh gốc cây.
Về địa điểm trồng cam ông Lai cho biết, diện tích đồi ở bản Suối Tút rất khó để canh tác bởi có độ dốc lớn và nguồn nước không thuận tiện. Trước đây, ông Lai đã trồng một số loại cây như ngô, mía, sắn nhưng chúng không đem lại hiệu quả kinh tế cao mà đất còn nhanh bạc màu. Khi trồng cam Lào trên khu vực này thì hiệu quả kinh tế cao gấp đôi so với lúc trồng ngô, sắn, mía.
"Năm vừa rồi, gần 1ha cam Lào gia đình tôi đã thu được hơn 2 tấn quả. Với giá bán 25.000 đồng/kg, tôi đã thu về 60 triệu đồng. Nhờ tiền bán cam mà tôi đã sắm sửa Tết đủ đầy, ăn cái Tết no nhất từ trước đến nay", ông Lai chia sẻ.
Ông Vi Văn Thứ, Phó Chủ tịch UBND xã Quang Chiểu, cho biết, hiện tại toàn xã đang có khoảng 30 hộ dân trồng cam Lào với diện tích hơn 5ha tập trung chủ yếu ở bản Suối Tút và Con Dao. Trong số những hộ dân trồng cam thì ông Tăng Văn Lai là người trồng nhiều nhất, ông Lai cũng chính là người "xuất ngoại" để học hỏi cách trồng, chăm sóc cam và mang giống cây về trồng.
"Thấy vườn cam của ông Lai phát triển tốt, mang lại thu nhập cao, đồng bào người Dao ở bản Suối Tút và Con Dao đã đến tận nhà để học hỏi kinh nghiệm trồng cây. Sắp tới, UBND xã sẽ vận động bà con để chuyển đổi thêm 5ha trồng các loại cây kém hiệu quả sang trồng giống cam Lào này", ông Thứ nói.
Theo Dân trí
