Anh Tiệp chia sẻ rằng, để xem cây có múi có phù hợp với vùng đất này hay không thì gia đình anh đã quyết định lấy mẫu đất rồi đưa đi phân tích. Anh cũng dành thời gian học hỏi kinh nghiệm mô hình trồng quýt, tham gia tập huấn nhiều lớp trồng, chăm sóc cam, quýt. Trồng cây ăn quả có múi không khó nhưng cần phải tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật, như thế cây trồng mới cho năng suất tốt, chất lượng cao.
Mạnh mẽ phá bỏ lời nguyền
Thời điểm anh Tiệp bắt đầu trồng những cây ăn quả có múi như cây cam, cây quýt thì đó cũng chính là thời kỳ huy hoàng của chúng, đã giúp biết bao nhiêu gia đình nông dân làm giàu. Trong khi đó, ở quê anh những đồi keo, đồi bồ đề phải trồng mất 6-7 năm mới thu hoạch được khoảng 30 triệu đồng/ha. Đây là trong trường hợp được mùa, chứ không kể gặp bão hay sâu bệnh thì coi như bà con nông dân mất trắng.
Năm 2012, anh Tiệp không ngại đầu tư hết số tiền mà mình có được khi đi kéo dây điện thuê, lắp đặt công trình thuê, anh cũng cầm cố sổ đó của nhà mình để vay thêm ngân hàng 200 triệu đồng để trồng 1.200 gốc quýt Thái, 1.000 gốc cam V1 lòng vàng. Biết chuyện đó, bố mẹ anh kịch liệt phản đối, không đồng ý cho anh khởi nghiệp trồng cây ăn quả có mũi trên vùng đất đồi núi nơi này.
Khi đó, không chỉ gia đình mà người dân xung quanh cũng cười cợt việc anh dùng toàn bộ gia sản của mình để trồng cam, quýt. Ngay cả người hàng xóm vốn là một kỹ sư nông nghiệp cũng thấy anh đi sai đường vì ở vùng này chưa từng có ai trồng cây ăn quả có múi mà chỉ quen trồng keo, bồ đề. Thế nhưng điều đó không khiến anh nản chí mà mỗi năm còn mở rộng thêm diện tích trồng cây.
Để chăm sóc tốt cho vườn trồng cây của mình, anh Tiệp còn mua phân trâu bò về sau đó ủ hoai mục rồi bón cho cây trồng. Nhờ vậy mà cây trong vườn của anh luôn tươi tốt. Thế nhưng, không ngờ đến năm thứ 3 thì cây trong vườn mắc bệnh vàng lá, thối rễ. Khi đó cây cũng trở nên yếu hơn và chúng còn bị nhện đỏ tấn công hàng loạt. Bạn bè đến thăm vườn đều khuyên anh nên chặt bỏ vườn cây đi.
Thế nhưng, là người có ý chí kiên cường, anh Tiệp quyết không từ bỏ. Anh đã điều trị nấm cho cam bằng cách tưới thuốc ra rễ rồi sử dụng nấm đối kháng để ngăn chặn tuyến trùng và nấm gây bệnh. Cứ sáng sớm rồi chiều tối anh một mình đeo bình thuốc lên đồi, trèo dốc để phun thuốc. Thời điểm đó, ngay cả vợ anh cũng mất niềm tin về những vườn trồng cây này.
Thế nhưng, trời không phụ thuộc người có lòng. Đến năm thứ 5 thì vườn cây của anh đã phục hồi. Vào vụ thu hoạch, anh đã bán cam, quýt và thu về 600 triệu đồng. Số tiền mà anh kiếm được khiến bà con trong vùng không ít lời xôn xao.
Anh Tiệp tin tưởng vào hướng đi của mình nên đã quyết định phủ xanh ngọn đồi bằng giống cam V2, quýt Thái chín sớm, chín muộn, chanh bốn màu. Giờ đây, vườn trồng cây của anh đã rộng đến 7ha. Sản lượng năm 2023 của vườn đạt được 50 tấn với doanh thu 1,5 tỷ đồng trong đó có khoảng 700 triệu đồng là chi phí.
Vườn trồng cam, quýt của anh Tiệp chủ yếu được bón bằng phân chuồng tự ủ và nấm hữu cơ đã được trộn thêm nấm đối kháng. Để bảo vệ cho cây trong vườn, anh đã đặt bẫy, sử dụng thuốc trừ sâu sinh học, chế phẩm sinh học xua đuổi sâu bọ.
Để làm cỏ cho vườn cây anh không dùng thuốc trừ cỏ mà dùng máy phát rồi quét vôi vào gốc cây để có thể phòng ngừa nấm, đồng thời giúp cho đất trồng đỡ bị chai, dễ hỏng rễ. Nhờ sự chăm sóc đầy nhiệt huyết của anh Tiệp mà quả cam, quả quýt trong vườn ngọt hơn, có mùi thơm đặc trưng, giá bán cam trung bình khoảng 20-25 nghìn đồng/kg, còn giống giúp bán với giá 40 nghìn đồng/kg.
Sau khi anh Tiệp thành công với việc trồng cam, quýt trên đồi Đồng Rỏi thì có người đến đây học tập, làm theo, hoặc người nơi khác đến đây mua đất.
Vững tay chèo con thuyền HTX vươn xa
Năm 2021, thời kỳ Covid khiến cho thị trường bị đứt đoạn khiến nông sản ế thừa. Chính vì thế, anh Tiệp đã động viên một số bà con trong xã thành lập HTX Cây ăn quả và Dược liệu Mường Kịt (HTX Mường Kịt) do anh làm giám đốc. Anh Tiệp cùng bà con đã biết tận dụng các trang mạng xã hội để có thể quảng bá sản phẩm cam, quýt của mình đến với bà con và được Liên minh HTX tỉnh Phú Thọ trợ giúp trong việc kết nối với khách hàng, nhờ đó mà anh có thêm nhiều đầu mối tiêu thụ hơn.
Khi mới thành lập HTX có 7 thành viên với diện tích sản xuất hơn 10ha. Đến nay, HTX đã có tổng cộng 12 thành viên trên địa bàn nhiều xã trong huyện tân Sơn, diện tích sản xuất khoảng 50ha. HTX vừa làm nhiệm vụ cung cấp giống, vật tư, cách chăm sóc đóng kỹ thuật cho bà con, ngoài ra, HTX còn giúp kết nối và tiêu thụ sản phẩm cho bà con nông dân.
Anh Kiều Văn Tài (khu Chiềng Lớn, xã Kiệt Sơn, huyện Tân Sơn) đang trồng 6ha cam Canh, bưởi da xanh, chanh tứ quý. Anh chia sẻ lý do tham gia HTX để giúp phát triển cây có múi tại địa phương đồng thời giúp cho việc tiêu thụ thuận lợi hơn.
Anh Tài cũng chia sẻ thêm, năm 2023 anh thu được 50 tấn quả, bán được 1,5 tỷ đồng, sau khi anh trừ đi mọi chi phí thì thu lãi khoảng 800 triệu đồng. Anh cho biết, năm 2024 anh đã mạnh dạn chuyển hướng sản xuất sang tiêu chuẩn VietGAP, không sử dụng thuốc trừ cỏ nữa mà chuyển sang phát bằng máy, dùng thuốc trừ sâu sinh học thay vì thuốc hóa học, không sử dụng phân hóa học mà chuyển sang phân chuồng ủ hoai mục mà NPK. Dù cam, quýt được trồng theo tiêu chuẩn VietGAP giá không cao hơn so với phương pháp truyền thống nhưng được bà con ưa chuộng nhiệt tình, luôn trong tình trạng cung không đủ cầu.
Năm 2023, sản phẩm cam, quýt của HTX đã nhận được chứng nhận OCOP 3 sao của huyện Tân Sơn. Mỗi khi đến dịp Tết, quýt của HTX chỉ đáp ứng được nhu cầu trong tỉnh Phú Thọ và một số cơ quan, đơn vị ở Hà Nội. Trong khi đó, cam thì được thương lái ở Nghệ An săn đón, đặt hàng, có bao nhiêu đều mua bấy nhiêu rồi chở vào Vinh để tiêu thụ.
Anh Tiệp chia sẻ: "Hướng đi sắp tới của HTX Mường Kịt là tiếp tục thu hút thêm thành viên mới, mở rộng diện tích sản xuất, nhưng vẫn phải lựa chọn kỹ càng chứ không kết nạp thành viên bừa bãi. Thời gian qua, một số hộ bên ngoài muốn tham gia vào HTX nhưng sau khi kiểm tra thấy họ thực hiện không đúng quy trình, vẫn còn sử dụng thuốc diệt cỏ, lạm dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật hóa học, thậm chí là thuốc nhập lậu, hóa chất để tẩy mã quả, thu hoạch không đảm bảo được thời gian cách ly, sợ ảnh hưởng đến uy tín của HTX nên tôi từ chối".
Hiện tại, HTX mới chỉ bớt sử dụng phân hóa học, giảm lượng thuốc trừ sâu hóa học mà đã thấy sự thay đổi rõ rệt của các loại sinh vật dưới đất. Có nhiều sinh vật tốt, giun dế nhiều, nấm bệnh ít, trong khi đó trước đây khu vực trồng keo đất khô, nghèo dinh dưỡng, hiếm khi thấy sự xuất hiện của giun dế. HTX dự kiến sẽ bỏ hẳn thuốc bảo vệ thực vật hóa học, phân bón hóa học từ năm 2025 để sản xuất theo kiểu hữu cơ. Định hướng của HTX là xây dựng cam, quýt của của HTX Mường Kịt trở thành thương hiệu đặc sản của huyện Tân Sơn nói riêng cũng như tỉnh Phú Thọ nói chung.
Ngoài những loại cây trồng chủ lực như cam, quýt Thái, chanh 4 mùa thì HTX Cây ăn quả và Dược liệu Mường Kịt còn đang bắt tay vào việc phục hồi các loại cây dược liệu bản địa, sau đó phát triển chúng theo phương pháp canh tác an toàn, chế biến sâu, giúp tăng giá trị gia tăng cho HTX.
Theo Báo Nông nghiệp
