Xây dựng HTX chè kiểu mới
Từ xưa đến nay, Thái Nguyên được mệnh danh là đất chè với những vùng trồng chè nổi tiếng như Tân Cương, Trại Cà, La Bằng... Không được thiên nhiên ưu đãi chất đất, khí hậu như những vùng trồng chè nổi tiếng đó nhưng vùng đất Phục Linh (huyện Đại Từ) vẫn có được những vườn chè thơm ngon, có những sản phẩm trà nức tiếng nhờ việc trồng, chăm sóc và chế biến theo quy trình riêng biệt của mình.
Ở vùng chè Phục Linh này không ai là không biết đến chị Đào Thị Thức. Chị Thức chính là người có công lớn trong việc tạo dựng thương hiệu cho cây chè Phục Linh, giúp cho sản phẩm chè nơi đây trở nên nức tiếng gần xa.
Chị Thức sinh ra và lớn lên ở đất chè, chị lấy chồng cũng là người đất chè, cả đời chị gắn bó với cây chè và nghề làm chè. Chị vừa theo đuổi nghề làm chè của gia đình vừa tham gia buôn bán kinh doanh chè. Chị luôn trăn trở làm sao để thay đổi được cách thức làm chè, sao cho những sản phẩm do chính tay mình làm ra được những người buôn chè coi trọng. Từ khi còn trẻ chị đã ấp ủ ước mơ thành lập một cơ sở sản xuất chè vào tạo dựng thương hiệu cho cây chè quê hương.
Sau khi chị đưa ra ý tưởng này đã thuyết phục được một số hộ gia đình trong và ngoài xóm, chính vì thế, vào tháng 7/2017 chị đã đứng lên thành lập HTX Chè Nhật Thực và có 20 hộ gia đình làm chè đã tham gia.
Trên thực tế, so với những vùng chè của Thái Nguyên đã có tiếng trên thị trường thì HTX Chè Nhật Thực thuộc thế hệ sau, lại thuộc vùng nguyên liệu không có nhiều lợi thế cạnh tranh. Thế nhưng, nhờ có kinh nghiệm nhiều năm sát sao với thị trường chè mà chị Thức hiểu rõ rằng "không có chè ngon nhất, chỉ có chè phù hợp với khách hàng nhất". Chính vì thế, chị Thức đã cùng các thành viên trong HTX Chè Nhật Thức đưa ra thị trường nhiều sản phẩm với nhiều phân khúc giá khác nhau, từ bình dân đến cao cấp nhằm đáp ứng điều kiện của nhiều đối tượng khách hàng.
Đúng dịp HTX thành lập thì Trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật thuộc Đại học Thái Nguyên đã tổ chức lớp đào tạo nghề chế biến chè xanh, chè đen tại xã Phục Linh. Biết có lớp đào tạo này, chị Thức đã cùng nhiều thành viên của HTX đăng ký tham gia học. Chị Thức hiểu rõ trước giờ mọi người luôn làm chè theo cách truyền thống, chủ yếu dựa trên kinh nghiệm cá nhân, nếu muốn vươn ra biển lớn thì phải biết được nhiều kiến thức mới.
Lớp học đó đã giúp chị và nhiều thành viên có thêm những kiến thức về kỹ thuật trồng và sản xuất chè an toàn, mọi người được chỉ dạy từ những chi tiết nhỏ nhất như trực tiếp học cách nhận biết các loại thuốc bảo vệ thực vật không được phép sử dụng, học cách cải tạo đất, các phương pháp ủ và bón phân hữu cơ, những cách chế biến chè an toàn, cách sử dụng máy sao, máy sấy bằng ga, bằng điện tử hay tủ sấy... Sau đó HTX Chè Nhật Thức đã áp dụng nghiêm ngặt vào quy trình sản xuất để nâng cao chất lượng cho sản phẩm chè của mình.
Xây dựng vùng chè sạch
Ở vùng chè Phục Linh, các hộ gia đình thành viên của HTX Chè Nhật Thức chính là những người tiên phong trồng chè sạch khi không dùng thuốc diệt cỏ mà chuyển sang sử dụng máy cắt cỏ, chuyển từ phân bón vô cơ sang phân chuồng đã được ủ hoai mục. Bên cạnh đó còn thay đổi kỹ thuật hái chè, búp chè được thu hái non hơn nhiều so với trước đây, giúp cho vùng chè Phục Linh có được những nguyên liệu tốt nhất để sản xuất ra các sản phẩm chè tôm nõn, chè đinh, chè búp...
Từ đó, các hộ gia đình đã dừng hẳn việc đưa các sản phẩm chè búp khô ra thị trường mà không có nhãn mác. Mỗi sản phẩm chè của HTX Chè Nhật Thức đều có những cái tên ý nghĩa như "Thức Đỉnh Trà, Đinh Tâm Trà, Thức Tâm Trà"... HTX có khoảng 20 sản phẩm chủ lực trong đó sản phẩm trà đinh thượng hạng "Đinh Tâm Trà" có giá bán lên đến 2,9 triệu đồng/kg. Vào năm 2019, sản phẩm trà tôm nõn "Thức Tâm Trà" đã đạt chứng nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao và là sản phẩm nông nghiệp nông thôn tiêu biểu. Đến năm 2020 thì sản phẩm trà đinh "Thức Đỉnh Trà" đã được công nhận đạt tiêu chuẩn OCOP 4 sao và là một trong 5 thương hiệu trà đinh thượng hạng ngon chính gốc THÁI NGUYÊN
Ước mơ từ khi còn trẻ của chị Thức đã trở thành hiện thực khi các sản phẩm của HTX ngày càng khẳng định vị trí của mình trên thị trường. Năm 2022, HTX Chè Nhật Thức đã có hơn 40 đại lý trên khắp các tỉnh thành trong cả nước với 25 thành viên chủ động diện tích sản xuất trên 10ha, liên kết với gần 70 hộ để thu mua nguyên liệu chè tươi để sản xuất, chế biến chè. Vùng trồng chè nguyên liệu theo hướng đạt chuẩn VietGAP có diện tích khoảng 20ha và theo hướng hữu cơ khoảng 4ha. Thời điểm đó, mỗi ngày HTX sản xuất được khoảng 1 tấn chè tươi tương đương với 2 tạ chè khô các loại, vào lúc cao điểm có thể lên đến 1,7 tấn chè tươi mỗi ngày, sản lượng tiêu thụ khoảng 50-60 tấn/năm.
Từ lúc bắt đầu khởi nghiệp với các sản phẩm tầm trung đến nay nhiều sản phẩm chè cao cấp mang thương hiệu Nhật Thức đã được rất nhiều người tiêu dùng ưa chuộng. Quãng thời gian dịch Covid-19 xảy ra hàng hóa đi các tỉnh thành bị ảnh hưởng không nhỏ nhưng nhờ sự uy tín bước đầu được khẳng định cùng với việc bán hàng qua các sàn thương mại điện tử mà sản phẩm chè của HTX vẫn tiêu thụ khá tốt.
Nhằm xây dựng Nhật Thức thành HTX kiểu mới điển hình, phát triển việc sản xuất, kinh doanh bền vững gắn với chuỗi giá trị, năm 2020, dưới sự bảo trợ của Liên minh HTX tỉnh, HTX Chè Nhật Thực đã phối hợp cùng Viện Phát triển kinh tế hợp tác (Liên minh Hợp tác xã Việt Nam) triển khai dự án xây dựng mô hình HTX sản xuất, kinh doanh gắn với chuỗi giá trị chè nõn cao cấp.
Vào năm 2020, HTX Chè Nhật Thức đã được Trung Ương Đoàn hỗ trợ mô hình chè hữu cơ, chè sạch ứng dụng công nghệ cao phối hợp với HTX Thanh niên kết nối, tiêu thụ nông sản.
