Khởi nghiệp bằng sản vật quê hương
Thời gian gần đây, tỏi Lý Sơn đã tìm được hướng phát triển bền vững nhờ sự liên kết giữa địa phương và doanh nghiệp để có thể sản xuất và tiêu thụ tỏi theo chuỗi, giúp mang đến thu nhập ổn định, bền vững cho người dân nơi đây. Thành quả đó chính là quá trình phấn đấu của những người con huyện đảo trong đó có chàng trai sinh năm 1989, anh Nguyễn Văn Nhật.
Có lẽ giữa anh Nguyễn Văn Nhật và cây tỏi quê nhà có một mối duyên. Năm 20 tuổi, anh Nhật đã xuất ngũ rồi theo học ngành công nghệ hàn của Trường Cao đẳng Công nghệ quốc tế Lilama 2 (Đồng Nai). Anh lựa chọn nghề tư vấn kỹ thuật xây nhà nuôi chim yến ở các tỉnh khu vực phía Nam. Lúc đó, giống như bao nông sản khác trên cả nước, tỏi Lý Sơn thường ở trong tình trạng được mùa thì mất giá mà mất mùa thì được giá.
Đến năm 2014, sau khi hai xã đảo An Vĩnh và An Hải được cấp điện lưới quốc gia đã khiến cho huyện đảo Lý Sơn thay đổi nhiều thứ. Lúc đó, anh Nhật đã trở về huyện đảo để rồi bắt đầu khởi nghiệp với cây tỏi quê nhà.
"Tôi muốn làm gì đó giúp tăng giá trị cho cây tỏi quê hương, giúp bà con quê tôi bán được tỏi thô với giá trị cao hơn, giúp cuộc sống của bà con đỡ khó khăn hơn và quảng bá được sản phẩm tỏi Lý Sơn đến người tiêu dùng ở trong và ngoài nước", anh Nhật chia sẻ lý do khởi nghiệp của mình.
Khi đó, anh Nhật đã dành thời gian phụ giúp việc buôn bán của gia đình, vừa làm vừa học hỏi thêm kinh nghiệm trồng tỏi, rồi mới đầu tư máy móc, trang thiết bị cho nhà xưởng, đồng thời xây dựng niềm tin với bà con nông dân.
"Đến năm 2019, dù vẫn đang phát triển kinh doanh theo hình thức hộ gia đình nhưng tôi rất muốn giúp tỏi Lý Sơn phát triển theo hướng nông nghiệp sạch. Tôi đã kết hợp với người dân trồng tỏi sạch trên diện tích 1.000m2 để thử nghiệm", anh Nhật kể lại.
Lúc đó anh nhận thấy, nếu cứ tiếp tục kinh doanh theo hình thức hộ gia đình thì cây tỏi Lý Sơn khó lòng vươn xa hơn được. Do đó, năm 2021 anh Nhật quyết định thành lập Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Phú Sinh (Công ty Phú Sinh).
CEO của công ty Phú Sinh, anh Nguyễn Minh Nhật cũng chia sẻ rằng, trong quá trình liên kết hợp tác với bà con nông dân, anh không giấu họ bất kì bí quyết nào vì anh biết để doanh nghiệp có thế phát triển hơn nữa thì cần có được sự đồng hành và tin tưởng của người nông dân. Anh đã áp dụng các công nghệ tiên tiến của Phú Sinh kết hợp với những kinh nghiệm lâu đời của bà con, sau đó loại bỏ những thứ không có tiềm năng phát triển để rồi cho ra những sản phẩm có chất lượng tốt nhất.
Trồng tỏi Lý Sơn "sạch"
Tính đến nay thì huyện đảo Lý Sơn đang có trên 300ha đất trồng tỏi, đưa ra thị trường khoảng 3.000 tấn tỏi mỗi năm. Tỏi Lý Sơn được trồng trên đất đỏ bazan và cát biển nên có mùi hương và vị cay nồng đặc trưng. Củ tỏi nhỏ, trắng, tép đều, có hàm lượng tinh dầu cao, được người tiêu dùng trên cả nước ưa chuộng.
Từ trước tới nay, tỏi Lý Sơn vẫn luôn được đánh giá là đặc sản nổi tiếng, là cây trồng chủ lực của huyện đảo. Tuy nhiên, giá thành của tỏi lại phụ thuộc phần lớn vào thị trường do đó chuyện được mùa mất giá vẫn khiến người nông dân trồng tỏi ở đây không yên tâm.
Do đó, Công ty Phú Sinh đã xây dựng và phát triển các sản phẩm OCOP từ tỏi Lý Sơn để giúp cho đặc sản này tiếp cận được nhiều người tiêu dùng hơn. Đây cũng là một trong những doanh nghiệp đi đầu tại Lý Sơn ứng dụng các quy trình sản xuất nông nghiệp sạch, không sử dụng hóa chất khi trồng tỏi. Bên cạnh đó, quá trình chế biến cũng đảm bảo các yếu tố an toàn thực phẩm, tạo ra thành phẩm có giá trị cao, góp phần đưa thương hiệu tỏi Lý Sơn trở nên phổ biến hơn.
Đến nay thì Phú Sinh đã có 5 sản phẩm OCOP trong đó sản phẩm tỏi đen nhiều nhánh, rượu tỏi đen, cao tỏi đen đạt OCOP 3 sao cấp tỉnh còn tỏi đen "cô đơn" Phú Sinh và tỏi Lý Sơn thô thì đạt OCOP 4 sao cấp tỉnh. Phú Sinh tự tin có thể đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng với nhiều mức giá khác nhau.
Đối với anh Nhật, công việc kinh doanh hiện tại không chỉ vì kiếm lợi nhuận mà còn mong muốn giúp bà con nông dân nơi đây có được cuộc sống ổn định hơn. Do đó, anh đã mời PGS-TS Phạm Văn Hiển, nguyên Phó hiệu trưởng Trường đại học nông lâm TP.HCM về tận Lý Sơn để hướng dẫn cách cải tạo đất, xử lý đất bị nhiễm phèn và bệnh nấm đất đang ngày một phổ biến. Đây chính là những nguyên nhân khiến cho cây tỏi Lý Sơn nhiễm bệnh vàng lá, khiến nông dân mất mùa.
Dưới sự hướng dẫn của PGS-TS Phạm văn Hiển và Chi cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản Quảng Ngãi thì doanh nghiệp đã kết hợp với 2 hộ nông dân trồng thử nghiệm 1ha tỏi, kinh phí được hỗ trợ bởi tỉnh Quảng Ngãi.
Các hoạt động nghiên cứu, cải tạo liên tục được thực hiện với thời gian trong vòng 1 năm để giúp giảm phèn cho đất, giúp đất sạch và tơi xốp hơn.
Nhờ đó mà anh Nhật ngày được bà con nông dân huyện đảo tin tưởng và liên kết để tìm đầu ra cho sản phẩm của mình. Còn Phú Sinh thì đang lên kế hoạch để giúp tỏi Lý Sơn ngày càng phát triển bền vững hơn.
Ước mơ đưa tỏi Lý Sơn ra biển lớn
Bắt đầu với 2 hộ nông dân, đến nay thì Phú Sinh đã liên kết với khoảng 100 hộ nông dân canh tác tỏi Lý Sơn trên diện tích 50ha theo tiêu chuẩn VietGAP, HACCP...
Bên cạnh việc xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn thì Công ty Phú sinh còn đầu tư đồng bộ cơ sở vật chất, máy móc, trang thiết bị để lên men tỏi đen theo công nghệ của Nhật Bản. Các sản phẩm đều được sản xuất theo quy trình khép kín, đảm bảo tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, vượt qua được các quy định nghiêm ngặt. Phú Sinh không chỉ muốn phát triển dòng tỏi thô mà muốn đẩy mạnh chế biến chuyên sâu để giúp gia tăng giá trị cho sản phẩm của mình.
"Một kg tỏi tươi chỉ có giá 170.000-200.000 đồng, nhưng các dòng sản phẩm được chế biến chuyên sâu của Phú Sinh thì có thể bán với giá 1,3-3,5 triệu đồng/kg", anh Nhật cho biết.
Năm 2023, Công ty cổ phần Hàng tiêu dùng Massan đã ký hợp đồng với UBND huyện Lý Sơn để tiêu thụ dài hạn sản phẩm tỏi Lý Sơn. Trung bình mỗi năm Massan sẽ thu mua khoảng 50 tấn tỏi Lý Sơn để chế biến nước mắm chua ngọt Nam Ngư ớt tỏi Lý Sơn. Dự kiến, sản lượng mua hàng sẽ tăng theo từng năm.
Phú Sinh là một trong 2 công ty đã ký hợp đồng cung ứng tỏi Lý Sơn cho Massan để chủ động liên kết với người trồng tỏi, phổ biến và hướng dẫn cho họ quy trình để sản xuất tỏi chất lượng, đáp ứng theo tiêu chuẩn của hợp đồng. Sự liên kết hợp tác với Massan được kỳ vọng sẽ giúp người dân huyện đảo có được thu nhập ổn định hơn.
Ngoài việc mở rộng thị trường nội địa thì Massan còn đưa sản phẩm của mình đi giới thiệu sơ bộ với đối tác tại thị trường Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore, Philippines... Sản phẩm của Phú Sinh đều được đối tác đánh giá rất cao, CEO 8x kỳ vọng rằng thời gian tới tỏi Lý Sơn ra vươn ra thị trường quốc tế.
Chia sẻ về mục tiêu lớn của mình, anh Nhật nói: "Tôi đã đặt vấn đề với bà con nông dân, nếu hợp tác với Phú Sinh thì doanh nghiệp sẽ bao tiêu đầu ra, bà con không cần lo lắng đến chuyện được mùa mất giá, đồng thời đảm bảo được sức khỏe khi sản xuất sạch. Nhờ cam kết này mà tôi được người nông dân ủng hộ. Tôi muốn cây tỏi chất lượng không chỉ phát triển được trong nước mà còn phải đi chinh phục những thị trường khó tính..."
Vào giữa tháng 1/2024, Phú Sinh đã giao thành công cho Massan đơn hàng tỏi Lý Sơn đầu tiên. Anh Nguyễn Văn Nhật đang chờ đến mùa vụ đầu năm nay để ký hợp đồng với một công ty tại Hải Phòng, dự kiến mỗi tháng sẽ cung cấp cho doanh nghiệp này khoảng 10 tấn tỏi.
