Miến dong Tài Hoan là sản phẩm truyền thống của gia đình được làm từ năm 1965. Ban đầu, miến dong được sản xuất với quy mô nhỏ lẻ, sản xuất thủ công với sản lượng khiêm tốn. Đến năm 2018, chị Nguyễn Thị Hoan đã thành lập Hợp tác xã Tài Hoan với 14 thành viên với mục tiêu nâng tầm chất lượng miến dong Bắc Kạn, mở rộng thị trường cho sản vật địa phương.
Nâng tầm sản vật địa phương
Tại huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn người dân chủ yếu phát triển kinh tế theo hướng nông nghiệp. Tại đây, dong riềng đỏ chính là giống cây đặc hữu của tỉnh nói chung và của vùng Na Rì nói riêng, chúng thường được rồng rải rác trên các sườn đồi, soi bãi, dùng để làm nguyên liệu cho miến dong tráng tay. Giống như bao hộ dân khác tại vùng này, gia đình chị Nguyễn Thị Hoan cũng làm miến dong từ năm 1965. Vào thời điểm đó miến dong vẫn đang được coi là đồ ăn chống đói.
Từ sớm đã gắn bó với miến dong nên chị Nguyễn Thị Hoan đã có ý thức rõ ràng về việc phát triển ngành làm miến dong và làm giàu trên chính quê hương bằng nghề này.
Năm 1991, sau khi lập gia đình chị Hoan đã cùng chồng bắt tay vào tìm hiểu cách trồng dong riềng để có thể chủ động được nguồn nguyên liệu. Chị cho biết, một khi đã làm thì phải làm lớn, lúc đó gia đình chị đã trồng khoảng 1ha dong riềng trên mấy sườn đồi ở xã Côn Minh.
Để có thể đáp ứng nhu cầu sản xuất của gia đình, chị Hoan đã phải thuê 3-4 nhân công vừa giúp làm dong riềng, vừa giúp làm việc nhà. Thậm chí vào những lúc cao điểm khi thu hoạch hoặc lúc cào bãi gia đình chị thuê đến cả chục nhân công.
Khi mới bắt đầu, vợ chồng chị Hoan xác định tập trung vào việc làm bột dong rồi bán cho các cơ sở sản xuất miến dong trong vùng vì cách làm này giúp thu hồi vốn nhanh, không cần phải đầu tư đồ đạc để làm miến. Dần dà, sau 3-4 năm khi đã có vốn trong tay thì chị Hoan sắm sửa dụng cụ để tráng miến. Tuy nhiên, lúc đầu chị vẫn làm theo phương pháp thủ công, mỗi ngày làm được khoảng 30-50kg miến.
Làm được sợi miến ngon là một chuyện, trong kinh doanh điều quan trọng vẫn là bán được hàng. Khi xung quanh làng xóm ai cũng làm thì chỉ có cách là đi bán ở xa hơn. Biết thế nên chị Hoan cứ thế một mình với cái xe máy mò mẫm đủ nơi để tìm mối tiêu thụ miến cho gia đình mình.
"Lúc đầu chỉ đến thành phố Bắc Kạn là thấy đã xa lắm rồi. Cứ cầm gói miến đi lân la chào hàng thế thôi, người thông cảm thì họ còn nghe mình nói, có người còn không thèm tiếp chuyện. Nhưng vẫn phải kiên trì thôi", chị Nguyễn Thị Hoan kể về ngày đầu kinh doanh miến của mình.
Rồi dần dần, chị từ Bắc Kạn đi sang cả Cao Bằng, Lạng Sơn để bán miến, rồi gửi hàng cho các đại lý lớn ăn thử. Miến của nhà chị ngon nên dần dần đơn hàng về ngày một nhiều, việc buôn bán có tiến triển tốt nên vợ chồng chị đã quyết định mở rộng quy mô.
Năm 2007, sau khi tích góp được ít vốn, vợ chồng anh chị vay thêm 100 triệu rồi cắm thêm sổ đỏ để vay vốn ngân hàng. Sau đó, một dây chuyền làm miến quy mô đã ra đời, nâng năng suất làm miến của gia đình từ 50kg lên đến 500kg/ngày vào lúc cao điểm.
Công việc kinh doanh của gia đình ngày một suôn sẻ, hại vợ chồng chị cũng xác định không chỉ làm giàu cho bản thân mà còn phải giúp đỡ bà con địa phương. Chính vì thế, năm 2018, vợ chồng chị Hoan quyết định thành lập Hợp tác xã Tài Hoan để có thể chuyên nghiệp hóa trong hoạt động đồng thời mở rộng quy mô sản xuất. Dù ý tưởng này khiến vợ chồng chị phải đắn đo suy nghĩ rất nhiều nhưng nhờ có sự ủng hộ của cán bộ nông nghiệp huyện nên đã mạnh dạn làm.
Đến năm 2023, HTX Tài Hoan đã có tất cả 16 thành viên và liên kết với khoảng 700-800 hộ gia đình trồng dong riềng đỏ của huyện Na Rì và một số huyện lân cận.
Về nhà xưởng sản xuất, trong tay chị Hoan đã có dây chuyền sản xuất khép kín bao gồm máy nghiền củ, máy tách bột, máy tráng, máy cắt và hệ thống đóng gói bao bì.
Vào những lúc cao điểm, HTX Tài Hoan có đến 35-40 nhân công làm việc, năng suất lên đến 2 tấn/ngày. Chị Hoan tiết lộ, hàng tuy có lúc chậm lúc nhanh nhưng cơ bản vẫn đảm bảo được nhu cầu của người tiêu dùng, bán chạy nhất là thời điểm cuối năm.
Ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất miến dong
Về nguyên liệu để sản xuất miến dong, khi người dân tham gia liên kết trồng dong cho HTX thì sẽ được tập huấn, chuyển giao kỹ thuật và khoa học vào sản xuất. Hợp tác xã hướng dẫn bà con trồng dong theo hướng hữu cơ, những cách chăm sóc để mang lại sản lượng cao, thu hoạch sao cho đúng cách. Nhờ đó mà năng suất dong riềng của bà con nông dân tăng lên giúp cho HTX luôn có đủ nguồn nguyên liệu đầu vào.
Bên cạnh đó, HTX còn cam kết bao tiêu sản phẩm với bà con và chính quyền để đảm bảo được nguồn nguyên liệu. Nếu bà con thực hiện theo đúng kỹ thuật được hướng dẫn thì sẽ thu được củ dong riềng có chất lượng tốt nhất, đảm bảo hàm lượng tinh bột.
Ngoài ra, HTX còn mua sắm các loại máy móc hiện đại để sản xuất miến dong nhờ đó mà các sản phẩm đều có chất lượng tốt và mẫu mã đồng đều, đáp ứng đủ tiêu chuẩn bán ra thị trường trong nước và xuất khẩu ra nước ngoài.
Hiện nay, HTX đang xây dựng thêm một nhà xưởng với mặt bằng rộng 4.000m2, lắp đặt hệ thống máy móc, trang thiết bị hiện đại, tự động hóa cao để sản xuất mặt hàng miến rút. Dự kiện, khi nhà xưởng này đi vào hoạt động thì sản lượng của HTX sẽ nâng lên khoảng 2,5 tấn/ngày.
Trong những năm qua, HTX đã tạo công ăn, việc làm ổn định cho hơn 40 nhân công với mức lương từ 6-7 triệu đồng/tháng, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho bà con địa phương.
Đưa miến dong Tài Hoan vươn ra thế giới
Hiện nay, sản phẩm miến dong Tài Hoan đã có bao bì, mẫu mã đẹp, được ghi đầy đủ các thông tin theo quy định, các sản phẩm đều đảm bảo an toàn, chất lượng tốt, không có chất bảo quản hay chất phụ gia. Năm 2023 miến dong Tài Hoan tự hào là một trong 42 sản phẩm OCOP 5 sao cấp QUỐC GIA 2023, được khách hàng tin tưởng và ưa dùng.
Giờ đây, miến dong Tài Hoan đang được phân phối trong hệ thống siêu thị Coop Mart, ngoài ra còn có mặt trong các cửa hàng giới thiệu đặc sản địa phương hoặc các đại lý, các đầu mối bán hàng.
Ngoài ra, các sản phẩm của thương hiệu miến dong Tài Hoan còn đáp ứng các yêu cầu về mẫu mã và chất lượng, được người tiêu dùng tin tưởng lựa chọn. Từ đó, các doanh nghiệp nước ngoài cũng đã xúc tiến để nhập khẩu sản phẩm miến dong Tài Hoan về thị trường EU.
Bên cạnh đó, miến dong Tài Hoan còn đáp ứng các yêu cầu đảm bảo chất lượng sản phẩm, an toàn cho người tiêu dùng nên đã được thị trường Cộng hòa Séc nói riêng và thị trường EU nói chung chấp nhận. Năm 2020, container sản phẩm miến dong đầu tiên của HTX Tài Hoan đã được xuất khẩu thành công sang Cộng hòa Séc.
Đến ngay, ngoài thị trường Cộng hòa Séc, các sản phẩm của HTX còn đang được xuất khẩu sang thị trường Mỹ và Úc. Bà chủ của HTX Tài Hoan còn tiết lộ thêm, hiện nay đơn vị này đang đàm phán để đưa một số sản phẩm hợp thị hiếu sang thị trường Nhật Bản và Hàn Quốc.
Theo chị Hoan, HTX có được kết quả như ngày hôm nay cũng chính nhờ việc chủ động tham gia khi có chương trình OCOP. Để có thể đạt được chất lượng 5 sao thì ngày ngày đơn vị đã phải cải tiến phương thức sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm của mình.
Việc quản lý chất lượng, đảm bảo an toàn thực phẩm, truy xuất được nguồn gốc một cách dễ dàng, bao bì nhãn mác rõ ràng, đảm bảo môi trường sản xuất, nâng cao kiến thức bán hàng luôn được HTX Tài Hoan quan tâm.
Nhờ vậy mà các sản phẩm miến dong Tài Hoan mới đáp ứng được tiêu chuẩn của các trung tâm thương mại, các chuỗi cung ứng nông sản, có thể tham gia bán hàng trên các sàn thương mại điện tử, trên các trang mạng xã hội.
Theo Nông sản Việt
