Phát triển mô hình nông nghiệp tuần hoàn "4 không"
Startup của anh Nguyễn Bá Lâm ra đời tại mảnh đất Nha Trang (Khánh Hòa), quanh năm đầy nắng và gió. Anh Lâm cho biết, "aquaponics" là mô hình nông nghiệp công nghệ cao được nhiều nước trên thế giới lựa chọn. Mô hình này tích hợp đồng thời 2 hệ thống là trồng cây thủy canh (hydroponics) và nuôi thủy sản sạch (aquaculture). Đây là một trong số ít dự án tại Việt Nam đồng thời cũng là dự án đầu tiên tại Nha Trang ứng dụng mô hình này để phát triển nông nghiệp sạch theo hướng tuần hoàn.
Aquaponics khác so với các mô hình thường thấy khi nuôi trồng thực phẩm theo phương pháp tự nhiên, thân thiện với môi trường. Mô hình này còn giúp khai thác hiệu quả những thuộc tính tốt của việc nuôi trồng thủy sản và thủy canh mà không cần loại bỏ nước, dịch lọc thậm chí không cần bổ sung phân bón hóa học. Mô hình Aquaponics này có 4 ưu điểm đặc biệt là không dùng đất, không dùng thuốc bảo vệ thực vật, không phân hóa học và không gây ô nhiễm môi trường.
Mô hình phát triển nông nghiệp của Nha Trang Aquaponics bao gồm 3 yếu tố cá, vi sinh vật và rau, là một vòng tuần hoàn khép kín. Nguồn nước trong quá trình nuôi cá sẽ có phân cá và nước tiểu, trong đó rất giàu amoniac, sau đó được chuyển sang bộ lọc sinh học. Sau khi nước đi qua bộ lọc sinh học này thì vi sinh bên trong sẽ phân hủy mọi thứ thành dung dịch dinh dưỡng hữu cơ dùng để trồng rau. Tiếp đến, cây thủy canh sẽ hút lấy dinh dưỡng đồng thời lọc nước và trả lại nước sạch cho cá. Đây chính là vòng tuần hoàn khép kín hiệu quả mà startup này hướng đến.
Không giống như các mô hình nông nghiệp truyền thống khác, nước sẽ phải thay đổi thường xuyên đồng thời thải bỏ nguồn nước đã được sử dụng, mô hình Aquaponics sẽ tái sử dụng được 90% nước. Tỷ lệ nước mất đi là do cây hấp thụ một phần còn một phần bị bay hơi đi.
"Để mô hình đảm bảo được tiêu chuẩn sạch và an toàn thì khi phòng trừ sâu bệnh chúng tôi sẽ sử dụng các loại chế phẩm vi sinh để xử lý, chứ không cần đến thuốc hóa học", anh Nguyễn Bá Lâm khẳng định hướng phát triển nông nghiệp sạch của mình.
Trang trại của Nha Trang Aquaponics có diện tích trồng 1.000m2 có thể cung cấp cho thị trường Nha Trang từ 10-15kg sạch mỗi ngày như rau muống, rau cải, rau xà lách... ngoài ra còn một số loại lá gia vị như húng quế, húng bạc hà Âu...
Từ kiến trúc sư rẽ ngang sang làm nông nghiệp
Đối với lĩnh vực nông nghiệp thì anh Nguyễn Bá Lâm chính là một người "ngoại đạo". Trước khi bắt tay vào khởi nghiệp với mô hình Nha Trang Aquaponics thì anh Lâm đã dành 10 năm trong vai trò một kiến trúc sư.
Trong giai đoạn giãn cách xã hội vì đại dịch Covid-19 vào năm 2021, gia đình anh đã gặp phải vấn đề thiếu hụt thực phẩm đặc biệt là các loại rau sạch. Khi đó, anh Lâm đã nảy ra ý tưởng làm mô hình trồng rau sạch để cung cấp cho gia đình cũng như bạn bè. Dần dần có thể chuyển sang hoạt động thương mại. Sau khi chia sẻ ý tưởng về mô hình trồng rau theo hướng xanh, sạch thì đã nhận được sự ủng hộ từ những người bạn của mình.
Nhóm của anh Lâm đã quyết định sẽ trồng rau sạch theo hướng hữu cơ đi cùng với yếu tố bảo vệ môi trường. Sau khoảng 1 năm tìm tòi, nghiên cứu các kiến thức nông nghiệp thì anh và nhóm bạn của mình đã quyết định lựa chọn mô hình aquaponics để khởi nghiệp.
Vào tháng 2/2022, dự án Nha Trang Aquaponics đã bắt đầu thực hiện hành trình khởi nghiệp của mình khi khởi công nhà máy xây dựng nhà màng ở huyện Diên Khánh (tỉnh Khánh Hòa). Nhờ có kinh nghiệm 10 năm trong nghề kiến trúc sư mà anh Nguyễn Bá Lâm đã có được lợi thế khi thiết kế khung, buồng, bể... của mô hình này. Chỉ sau 2 tháng chuẩn bị, họ đã bắt đầu thử nghiệm trồng những cây rau đầu tiên.
Từ đó đến nay, anh Lâm vừa làm, vừa trải nghiệm, vừa đánh giá mô hình của mình đồng thời vẫn tiếp tục học hỏi thêm kinh nghiệm. Anh cũng quyết định tạm dừng công việc đã gắn bó với mình 10 năm để tập trung vào xây dựng, hoàn thiện và phát triển Nha Trang Aquaponics. Khi lựa chọn khởi nghiệp với mô hình trồng rau hữu cơ, anh Lâm cùng cộng sự cũng đã xác định, để hệ thống có sự ổn định lâu dài thì đội ngũ của startup này vẫn luôn phải tìm hiểu thêm những kiến thức về nông nghiệp, cách lựa chọn giống cây rồi cách gieo, ươm mầm cho đến việc tiết kiệm chi phí, khắc chế sâu bệnh cây hại mà vẫn đảm bảo được chất lượng cho rau.
Hiện nay các sản phẩm rau và cá sạch của Nha Trang Aquaponics đang dần được các nhà hàng và các hộ gia đình tại địa phương đón nhận và ủng hộ. Tuy các sản phẩm của đơn vị này có giá bán cao hơn so với hàng chợ nhưng theo chia sẻ của CEO thì mức giá này không quá chênh lệch so với dòng rau hữu cơ được trồng trên đất nhập từ Đà Lạt về. Nhà sáng lập của thương hiệu đã đặt mục tiêu, năm 2023 này sẽ tiếp tục hoàn thiện quy trình, đưa sản phẩm của mình đến gần với người dân hơn.
Anh cũng chia sẻ, anh sẵn sàng hướng dẫn, chuyển giao công nghệ và mô hình của mình cho những người có cùng đam mê và tâm huyết với nghề trồng rau, nuôi cá giống mình.
"Mô hình Aquaponics có thể áp dụng và triển khai tại bất kỳ địa phương nào miễn là biết cách điều chỉnh loại cây trồng và vật nuôi cho phù hợp với khí hậu của nơi đó. Nhờ ưu điểm tiết kiệm nước tối đa, mô hình này thích hợp để triển khai đến những vùng khan hiếm nước hoặc ở quy mô hộ gia đình", anh Nguyễn Bá Lâm chia sẻ.
